Jakie odkrycie przyniosło badanie nad sprayem z lukrecji?

Badanie przeprowadzone na 30 pacjentach z przewlekłym zapaleniem zatok z polipami (CRSwNP) wykazało, że ośmiotygodniowe stosowanie sprayu do nosa z ekstraktem z lukrecji (Glycyrrhiza glabra) znacząco zmniejsza nasilenie objawów chorobowych i wielkość polipów nosowych. Najważniejszym odkryciem jest mechanizm działania – preparat odwraca proces przemiany nabłonkowo-mezenchymalnej (EMT), który odpowiada za powstawanie i utrzymywanie się polipów. To przełomowe spostrzeżenie otwiera nowe możliwości terapeutyczne w otolaryngologii.

Pacjenci zgłaszali wyraźną poprawę w zakresie niedrożności nosa, nadmiernej wydzieliny, kichania oraz ogólnego dyskomfortu związanego z oddychaniem. Wyniki oceny subiektywnej pokazały spadek punktacji w skali TNSS z 6,73 przed leczeniem do 2,43 po terapii, co oznacza redukcję objawów o ponad 60 procent. Podobnie znaczące rezultaty odnotowano w kwestionariuszu SNOT-22, gdzie poprawa nastąpiła w 18 z 22 ocenianych aspektów jakości życia związanych z chorobą zatok.

Badanie endoskopowe potwierdziło obiektywną poprawę stanu błony śluzowej i zmniejszenie wielkości polipów. Skala MLK, oceniająca obrzęk, wydzielinę i obecność polipów, spadła z 9,16 do 5,03 punktów. Ocena wielkości polipów również wykazała istotną statystycznie redukcję – z 4,30 do 3,13 punktów. Te wyniki korelują z subiektywnym odczuciem pacjentów i potwierdzają skuteczność terapii na poziomie klinicznym.

Analiza histopatologiczna tkanek pobranych przed i po leczeniu ujawniła kluczowy mechanizm działania preparatu. Spray z lukrecji odwraca proces EMT poprzez zwiększenie ekspresji markerów nabłonkowych (E-kadheryna, EpCAM) i zmniejszenie ekspresji markerów mezenchymalnych (wimentyna, N-kadheryna). Ta przemiana komórkowa jest fundamentalna dla regeneracji prawidłowej struktury błony śluzowej nosa i redukcji polipów.

Jak działa spray z lukrecji na poziomie komórkowym?

Przewlekłe zapalenie zatok z polipami charakteryzuje się trwałym stanem zapalnym, który prowadzi do niekorzystnych zmian strukturalnych w błonie śluzowej nosa. Kluczowym procesem patologicznym jest przemiana nabłonkowo-mezenchymalna – mechanizm, w którym komórki nabłonkowe tracą swoje charakterystyczne cechy i nabywają właściwości komórek mezenchymalnych. Ten proces zwiększa zdolność komórek do migracji, przyczynia się do zwłóknienia tkanek i prowadzi do powstawania polipów.

Badanie wykazało, że główny składnik aktywny lukrecji – kwas glicyryzowy – działa przeciwzapalnie i immunomodulująco. W preparacie użytym w badaniu jego stężenie wynosiło 23,6 procent, co odpowiadało 272,5 mikrogramom na mililitr roztworu. Ta standaryzacja była kluczowa dla zapewnienia powtarzalności efektów terapeutycznych i bezpieczeństwa stosowania.

Analiza immunohistochemiczna i immunofluorescencyjna wykazała znaczące zmiany w ekspresji białek strukturalnych po terapii. Nastąpiło zmniejszenie aktywności fibroblastów, co potwierdziło spadek ekspresji alfa-SMA, oraz redukcja produkcji macierzy pozakomórkowej, widoczna w obniżeniu poziomu fibronektyny. Te zmiany wskazują na zahamowanie procesów prowadzących do przebudowy i zwłóknienia tkanki nosowej.

Badacze zaobserwowali również istotne zmniejszenie nacieków komórek zapalnych w tkance polipów. Liczba eozynofili spadła z oceny 3,83 do 2,16 punktów w pięciostopniowej skali INHAND, natomiast limfocytów zmniejszyła się z 4,66 do 2,20 punktów. Ta redukcja komórek zapalnych bezpośrednio przekłada się na zmniejszenie objawów klinicznych i poprawę funkcji oddechowej przez nos.

Jakie konkretne korzyści odnoszą pacjenci stosujący terapię?

Pacjenci uczestniczący w badaniu zgłaszali wyraźną poprawę w codziennym funkcjonowaniu już po ośmiu tygodniach stosowania sprayu. Najczęściej wymieniane korzyści to zmniejszenie niedrożności nosa, redukcja gęstej wydzieliny oraz poprawa zdolności oddychania przez nos. Te zmiany bezpośrednio wpływają na jakość snu, aktywność fizyczną i ogólne samopoczucie.

Szczegółowa analiza kwestionariusza SNOT-22 pokazała istotne statystycznie poprawy w większości ocenianych obszarów. Pacjenci odczuli ulgę w zakresie konieczności wydmuchiwania nosa, uczucia zatkania oraz problemów z gęstą wydzieliną. Warto podkreślić, że poprawa dotyczyła nie tylko objawów nosowych, ale również aspektów psychologicznych – zmniejszyło się uczucie frustracji i zdenerwowania związane z chorobą.

Obiektywne badanie endoskopowe potwierdziło subiektywne odczucia pacjentów. Redukcja polipów była widoczna w obrazie klinicznym – zmniejszyły się zarówno ich rozmiary, jak i zasięg w jamie nosowej. U części pacjentów polipy cofnęły się z przestrzeni między przewodami nosowymi do przewodu środkowego, co znacząco poprawiło drożność dróg oddechowych.

Istotnym aspektem badania było również to, że żaden z 30 uczestników nie zgłosił działań niepożądanych związanych ze stosowaniem preparatu. Wszyscy pacjenci ukończyli pełny ośmiotygodniowy cykl terapii bez konieczności stosowania dodatkowych leków ratunkowych. To świadczy o dobrym profilu bezpieczeństwa i tolerancji terapii.

Dla kogo przeznaczona jest ta forma leczenia?

Terapia sprayem z lukrecji jest przeznaczona dla dorosłych pacjentów z rozpoznanym przewlekłym zapaleniem zatok z polipami nosowymi. Do badania włączano osoby powyżej 20 roku życia, u których objawy utrzymywały się przez co najmniej 12 tygodni i zostały potwierdzone badaniem endoskopowym lub obrazowym. Kluczowym kryterium była obecność polipów nosowych oraz typowe objawy: niedrożność nosa, nadmierna wydzielina i uczucie ucisku w okolicy twarzy.

Szczególnie może skorzystać grupa pacjentów, u których tradycyjne metody leczenia – takie jak donosowe kortykosteroidy czy płukanie zatok roztworem soli fizjologicznej – nie przynoszą zadowalających rezultatów. Terapia stanowi również alternatywę dla osób, które chcą uniknąć zabiegu chirurgicznego lub u których nawroty polipów występują mimo wcześniejszych operacji endoskopowych.

Istnieją jednak przeciwwskazania do stosowania tej formy leczenia. Z badania wykluczono pacjentów z historią nowotworów zatok przynosowych lub nosogardzieli oraz osoby, które w ciągu ostatniego miesiąca przyjmowały doustne lub donosowe steroidy czy leki przeciwhistaminowe. Kobiety w ciąży i karmiące piersią również nie mogły uczestniczyć w badaniu ze względu na potencjalne ryzyko dla dziecka.

Protokół badania wymagał od uczestników regularnego stosowania sprayu dwa razy dziennie – rano i wieczorem, po dwa pryśnięcia do każdego nozdrza. Pacjenci byli zobowiązani do nieużywania innych leków na przewlekłe zapalenie zatok przez cały ośmiotygodniowy okres terapii. Takie podejście pozwoliło na czyste określenie skuteczności samego preparatu z lukrecji bez wpływu innych interwencji farmakologicznych.

Dlaczego odkrycie mechanizmu EMT jest przełomowe?

Przemiana nabłonkowo-mezenchymalna to proces biologiczny, w którym komórki nabłonkowe tracą swoje charakterystyczne cechy i nabywają właściwości mezenchymalne. W kontekście przewlekłego zapalenia zatok proces ten prowadzi do zwiększonej zdolności komórek do przemieszczania się, zwłóknienia tkanek i przebudowy struktury błony śluzowej. To właśnie EMT jest jednym z kluczowych mechanizmów odpowiedzialnych za powstawanie i utrzymywanie się polipów nosowych.

Dotychczasowe badania identyfikowały specyficzne biomarkery związane z EMT w tkance polipów. Markery nabłonkowe, takie jak E-kadheryna i EpCAM, są charakterystyczne dla prawidłowych komórek nabłonkowych błony śluzowej. Z kolei markery mezenchymalne – wimentyna i N-kadheryna – wskazują na komórki, które przeszły przemianę i nabyły właściwości sprzyjające tworzeniu polipów.

Przełomowość obecnego badania polega na wykazaniu, że spray z lukrecji skutecznie odwraca proces EMT. Po ośmiu tygodniach terapii nastąpił znaczący wzrost ekspresji markerów nabłonkowych – E-kadheryny (z 1,56 do 5,43 punktów) i EpCAM (z 1,33 do 3,03 punktów). Jednocześnie obserwowano spadek markerów mezenchymalnych – wimentyny (z 10,80 do 3,00 punktów) i N-kadheryny (z 0,66 do 0,23 punktów).

To odwrócenie EMT ma fundamentalne znaczenie kliniczne. Przywrócenie właściwości nabłonkowych komórkom błony śluzowej hamuje rozwój polipów, zmniejsza zwłóknienie tkanek i redukuje przewlekły stan zapalny. Mechanizm ten wyjaśnia nie tylko zmniejszenie wielkości polipów, ale również poprawę funkcji bariery nabłonkowej i regenerację prawidłowej struktury błony śluzowej nosa.

Co oznaczają te odkrycia dla przyszłości leczenia polipów nosowych?

Badanie nad sprayem z lukrecji przynosi obiecujące wyniki w leczeniu przewlekłego zapalenia zatok z polipami nosowymi. Ośmiotygodniowa terapia skutecznie zmniejsza nasilenie objawów klinicznych, redukuje wielkość polipów i poprawia jakość życia pacjentów. Kluczowym odkryciem jest mechanizm działania preparatu – odwrócenie procesu przemiany nabłonkowo-mezenchymalnej, który leży u podstaw powstawania i utrzymywania się polipów.

Analiza histopatologiczna wykazała znaczące zmiany w ekspresji biomarkerów komórkowych – wzrost markerów nabłonkowych i spadek markerów mezenchymalnych. Te zmiany molekularne przekładają się na regenerację prawidłowej struktury błony śluzowej nosa i zahamowanie procesów prowadzących do tworzenia polipów. Redukcja nacieków komórek zapalnych dodatkowo potwierdza przeciwzapalne działanie terapii.

Preparat charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa – żaden z 30 uczestników badania nie zgłosił działań niepożądanych. Ta cecha, w połączeniu z nieinwazyjnym charakterem terapii, czyni spray z lukrecji atrakcyjną opcją dla pacjentów poszukujących alternatywy dla zabiegu chirurgicznego lub długotrwałego stosowania kortykosteroidów. Terapia może znaleźć zastosowanie zarówno jako leczenie pierwszego rzutu, jak i jako profilaktyka nawrotów po operacji.

Mimo obiecujących wyników, badanie ma pewne ograniczenia, w tym niewielką grupę badaną i krótki okres obserwacji. Przyszłe prace powinny objąć większe grupy pacjentów, dłuższy okres obserwacji oraz analizę skuteczności w różnych typach immunologicznych CRSwNP. Identyfikacja konkretnych składników aktywnych lukrecji i optymalizacja schematu dawkowania mogą dodatkowo zwiększyć skuteczność terapii. Odkrycie, że naturalny ekstrakt roślinny może skutecznie modulować proces EMT w tkankach nosowych, otwiera nowe perspektywy badawcze w leczeniu przewlekłych chorób zapalnych górnych dróg oddechowych.

Pytania i odpowiedzi